Kupując nielegalnie - kampania ostrzega rolników przed podróbkami i stratami

Na polskich wsiach ruszyła 8. edycja kampanii „Kupując nielegalnie” - działania edukacyjne łączą kontrole służb z poradami dla rolników dotyczącymi wykrywania podrobionych środków ochrony roślin. Organizatorem są PSOR, KAS, PIORiN i Policja, pod patronatem Urzędu Patentowego RP.

Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) wraz z Krajową Administracją Skarbową, Państwową Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Policją rozpoczęły ósmą odsłonę kampanii mającej ograniczyć handel i stosowanie nielegalnych oraz podrobionych środków ochrony roślin. Celem jest także zwiększenie świadomości ryzyk zdrowotnych, środowiskowych, prawnych i ekonomicznych.

Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR, wskazała: “Nielegalne, w tym podrobione środki ochrony roślin to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności, zdrowia ludzi, zwierząt, środowiska oraz uczciwej konkurencji na rynku.”

Skala zjawiska jest znacząca. Szacuje się, że rynek nielegalnych środków ochrony roślin stanowi około 14% rynku w Unii Europejskiej. W ramach operacji Europolu Silver Axe VIII przejęto 2 040 ton fałszywych lub nielegalnych preparatów, zatrzymano 21 podejrzanych i zlikwidowano zakłady fałszujące produkty. W międzynarodnej operacji JCO NOXIA II zajęto łącznie 52 tony stałych środków oraz 21 tys. litrów płynnych; polska Służba Celno-Skarbowa zatrzymała dodatkowo 1 289 litrów. Według KAS w 2025 roku udaremniono na granicy próbę wprowadzenia do obrotu 693 kg/L nielegalnych środków oraz 1 606 kg/L podczas kontroli krajowych.

Organizatorzy podkreślają konkretne zagrożenia. Podrobione preparaty mogą zawierać substancje wycofane w UE lub składniki o nieznanym pochodzeniu. Ich działanie bywa nieprzewidywalne - od braku skuteczności po uszkodzenia upraw. Produkty oryginalne przechodzą ponad 12 lat badań; podróbki nie są przebadane. Stosowanie nielegalnych środków grozi stratami plonów, problemami w łańcuchu dostaw, utratą wiarygodności odbiorców oraz sankcjami administracyjnymi i karnymi.

Kampania przekazuje praktyczne wskazówki zakupowe. Organizatorzy przypominają, że można stosować wyłącznie środki zarejestrowane w Polsce i posiadające zezwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu i stosowanie. Należy kupować je w punktach wpisanych do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez wojewódzkie inspektoraty ochrony roślin i nasiennictwa. Każdy środek z obcojęzyczną etykietą jest traktowany jako nielegalny. Na podejrzenie podróbki wskazują m.in. odkształcone lub nieszczelne opakowanie oraz etykieta nietrwale przymocowana do opakowania.

Służby zwracają uwagę na szczególne ryzyko związane z aukcjami internetowymi i handlem obwoźnym. Choć sprzedaż środków ochrony roślin przez internet jest prawnie dopuszczona, ustawodawstwo - w tym ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin - wprowadza ograniczenia mające zmniejszyć nadużycia. Kampania przypomina m.in. o całkowitym zakazie sprzedaży fumigantów przez internet oraz o konieczności podawania danych identyfikujących sprzedawcę i nabywcę w przypadku innych preparatów.

W działaniach przeciwko nielegalnemu obrotowi uczestniczą Policja - w tym Biuro Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Komendy Głównej Policji - KAS, PIORiN, Straż Graniczna oraz partnerzy zagraniczni. Skoordynowane akcje kontrolne i operacje międzynarodowe odbywają się pod nadzorem Europolu i w ramach platformy EMPACT. KAS podkreśla, że monitoring i kontrole graniczne oraz krajowe są prowadzone na bieżąco, a edukacja rolników stanowi kluczowy element zapobiegania.

Kampanię zaplanowano jako długofalową i mierzalną. W siedmiu wcześniejszych edycjach przeprowadzono szkolenia dla służb i rolników we współpracy z KRUS oraz rozdystrybuowano łącznie 109 tys. folderów i plakatów w czterech językach. Organizatorzy wskazują, że połączenie kontroli i edukacji oraz odpowiedzialne decyzje zakupowe rolników są konieczne do ograniczenia procederu.

na podstawie: KPP Świdnica.