Rolnicy w sieci podróbek - 14% rynku środków ochrony roślin to nielegalne

Na rynku pojawiają się opakowania, które wyglądają jak oryginały, a mogą zniszczyć plon i gospodarstwo. Organizatorzy uruchomili 8. edycję ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej mającej zmniejszyć skalę obrotu nielegalnymi i podrobionymi środkami ochrony roślin. Działania prowadzą m.in. Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin, KAS, PIORiN i Policja.

Ogólnopolska kampania „Kupując nielegalnie, szkodzisz wiele razy” wystartowała w ósmej odsłonie - jej celem jest ograniczenie zakupu i stosowania nielegalnych oraz podrobionych środków ochrony roślin i podniesienie świadomości rolników o ryzykach zdrowotnych, środowiskowych, prawnych i ekonomicznych - jak podaje organizator PSOR. Kampanię wspierają Krajowa Administracja Skarbowa, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Policja, pod patronatem Urzędu Patentowego RP.

Problem ma wymiar międzynarodowy - według danych z Unii Europejskiej rynek nielegalnych środków ochrony roślin stanowi około 14% rynku UE - informują organizatorzy kampanii. Nielegalne produkty mogą zawierać substancje wycofane w UE lub składniki nieznanego pochodzenia, co skutkuje od braku skuteczności po uszkodzenia upraw. Szczególnie niebezpieczne są anonse w internecie i handel obwoźny.

“– Nielegalne, w tym podrobione środki ochrony roślin to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności, zdrowia ludzi, zwierząt, środowiska oraz uczciwej konkurencji na rynku. Skala tego problemu dotyka nas wszystkich, od producentów i dystrybutorów po rolników i konsumentów. Dlatego PSOR, wspólnie z administracją państwową i służbami, od lat prowadzi działania edukacyjne i informacyjne, pokazując, że każdy zakup nielegalnego produktu wzmacnia szarą strefę i szkodzi całemu sektorowi rolno-spożywczemu. Tylko działając razem możemy chronić rynek i zapewnić bezpieczeństwo” - Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR.

Komenda Główna Policji wskazuje na zorganizowany charakter tego procederu i konieczność skoordynowanych działań z KAS, PIORiN, Strażą Graniczną oraz partnerami zagranicznymi. Jak informuje podinsp. Ewelina Mączkorowska - działania prowadzone są też w ramach operacji międzynarodowych Europolu i platformy EMPACT, a wspieranie szarej strefy wiąże się z narażeniem na wymierzoną karę.

W ostatnich międzynarodowych akcjach odnotowano duże przejęcia - w operacji Silver Axe VIII przejęto 2 040 ton fałszywych lub nielegalnych środków ochrony roślin, aresztowano 21 podejrzanych i zlikwidowano zakłady wykorzystywane do fałszowania - podaje Europol. W innym międzynarodowym przedsięwzięciu JCO NOXIA II Polska uczestniczyła w kontrolach prowadzonych w 40 krajach - w sumie zajęto 52 tony stałych środków oraz 21 tys. litrów płynnych; polska Służba Celno-Skarbowa zatrzymała dodatkowo 1289 litrów nielegalnych preparatów. KAS informuje także, że w 2025 roku udaremniono na granicy próbę wprowadzenia 693 kg/L nielegalnych środków ochrony roślin oraz 1606 kg/L podczas kontroli krajowych.

Organizatorzy przypominają, że legalne preparaty przechodzą ponad 12 lat badań, podczas gdy podróbki są nieprzebadane - w efekcie rolnik może stracić plon, narazić odbiorców łańcucha dostaw na ryzyko i ponieść sankcje administracyjne i karne. Urząd Patentowy RP ostrzega, że handel towarami z podrobionym znakiem towarowym grozi odpowiedzialnością karną.

Kampania wskazuje praktyczne zasady bezpiecznego zakupu - kupować wyłącznie środki zarejestrowane w Polsce, posiadające zezwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz nabywane w punktach wpisanych do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez wojewódzkie inspektoraty ochrony roślin i nasiennictwa. Każdy preparat z obcojęzyczną etykietą jest traktowany jako nielegalny, a uszkodzone, nieszczelne opakowanie czy etykieta nietrwale przymocowana do opakowania powinny wzbudzić czujność - podkreślają organizatorzy. Kampania zwraca też uwagę na zmiany w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin, mające ograniczyć ryzyka w sprzedaży online - m.in. zakaz sprzedaży fumigantów przez internet oraz obowiązek podawania danych identyfikujących sprzedawcę i nabywcę.

Działania edukacyjne mają wymiar mierzalny - w siedmiu poprzednich edycjach przeprowadzono szkolenia we współpracy z KRUS i rozdystrybuowano łącznie 109 tys. folderów i plakatów w czterech językach - informuje PSOR. PIORiN i KAS podkreślają, że połączenie kontroli i edukacji jest kluczem do ograniczenia procederu.

Nie dziwi skala problemu skoro 14% rynku może być podróbką - to sugeruje, że inwestycja w wiedzę i sprawdzone źródła zakupu jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek.

na podstawie: Policja Świdnica.